تئاتر کودکان آریایی

طرح احیاء آموزش تئاتر به کودکان و نوجوانان

 
ضرورت تأسیس آموزشگاههای تخصصی بازیگری کودک و نوجوان
نویسنده : نگین مهرانی - ساعت ۱٢:۱٢ ‎ب.ظ روز پنجشنبه ٢۱ امرداد ۱۳۸٩
 

مقدمه

نمایش با کودکان و نوجوانان یکی از شاخه های آموزشی تئاترکودک و نوجوان است که از لحاظ تربیتی برای پرورش نسل آینده حائز اهمیت است.این رشته در مقایسه با دیگر فعالیتهای هنری مانند خوشنویسی،نقاشی وکارهای دستی و . . .  علاوه بر ویژگیهای خاص هنری،قابلیت آموزشی و پرورشی بالقوه زیادی دارد. زیرا تئاتر، ترکیبی از هنرهای دیگر است و در شکل گیری آن هنرهای نظیر : موسیقی، حرکات فرم ، نقاشی، معماری،ادبیات و . . . دخالت دارند ( شفیعی ، 1379 ) بنابراین اگر به آن توجه اساسی شود می تواند بعنوان یک واسطۀ ارزشمند تربیتی، در خدمت آموزش و پرورش قرار گیرد .

 

اساتید برجستۀ تعلیم و تربیت همواره از تئاتر بعنوان قویترین قالب آموزشی و هنریِ مناسب برای کودکان و نوجوانان یاد می کنند و به مسئله خودسازی از طریق هنرهای نمایشی تأکید فراوان دارند.چنانچه نمایش باکودکان ونوجوانان به شکل صحیح و برنامۀ منظم و حساب شده مورد استفاده قرار گیرد، بعنوان یک کار هنری و تربیتی مفید، قطعاً اثرات پرورشی ارزنده ای بر مخاطبان خود داشته واز لحاظ کارکرد تربیتی،به مراتب قویتر ازسایر رشته های هنری عمل خواهدکرد.

 

  تاریخچۀ تئاتر کودک و نوجوان در ایران

 

سابقۀ فعالیت آموزشی تئاتر با کودکان و نوجوانان در ایران چندان طولانی نیست.جبار باغچه بان بعنوان یکی از پیشکسوتان تئاتر کودک در دهۀ سی، نمایش هایی چون"بابا بزرگ و ترب"و" گرگ و چوپان" را در مهدکودک هایی که خود اداره می کرد به اجرا گذاشت. این مرد فرهیخته و بزرگوار را می توان نخستین کسی بشمار آوردکه در ایران، نمایش با کودکان را بر اساس اهداف آموزشی آن ، بطور جدی دنبال کرد. در دهۀ 40 با تأسیس کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان تئاتر به عنوان یک شاخۀ آموزشی پذیرفته شد و به شکل پراکنده در کتابخانه های آن مرکز به کودکان آموزش داده شد(کیانیان، 1387  ).

 

لازم به ذکر است که بدلیل عدم برنامه ریزی صحیح ، پیگیر ، کمبود نیرو و منابع مورد نیاز برای اجرای این کار،تا کنون فعالیت مفید و چشمگیری در این زمینه صورت نگرفته و آنچه که در این مراکز بعنوان تئاتر آموزشی کودکان و نوجوانان مطرح است دچار پراکنده کاری و ضعف برنامه ریزی است که بدیهی است بایستی رفع شود (حلیمی ، 1370 ).

 

تقسیم بندی تئاتر کودک و نوجوان

 

تئاتر کودکان و نوجوان به دو شاخۀ تئاتر«با»کودکان و نوجوانان وتئاتر«برای »کودکان و نوجوانان  قابل تقسیم است. در حال حاضر در کشور ما، از شاخه های آموزش تئاتر کودک و نوجوان بیشتر به بخش تئاتر برای کودکان و نوجوانان پرداخته می شود. در این زمینه گروههای اجرایی زیادی فعالیت دارند،افراد بزرگسالی که با علاقۀ بسیار تلاش می کنند تا یک اجرای خوب و مناسب را برای کودکان و نوجوانان روی صحنه ببرند. البته در بعضی از اجراها مشاهده می گردد استانداردهای کار تئاترکودک و نوجوان رعایت نشده و هدف مطلوب و مورد قبولی را که مرتبط با آن است دنبال نمی شود.کودکان و نوجوانان در این اجراها فقط تماشاچی هستند زیرا در باور بسیاری از آنها این تصور وجود ندارد که خود نیز می توانند مهارتهای لازم برای اجرای تئاتر را فرابگیرند و روی صحنه حضور داشته باشند. درصورتیکه تئاتر، بازی و قصّه، همه برای کودک و در ذات اوست و چیزی خارج از وجود او و دنیایش نمی باشد .

 

تأسیس آموزشگاه تخصصی بازیگری کودک و نوجوان می تواند سبب برطرف نمودن  نیازها و کمبودهایی شود که، در این زمینه برای کودکان و نوجوانان وجود دارد. همچنین این امکان  فراهم می شود تا آموزشهای تئاتر متناسب با گروه سنی کودکان و نوجوانان بطور جداگانه به آنها ارائه شود.

 

دنیای تئاتر و نمایش و آموزشهای مربوط به آن برای کودکان و نوجوانان دنیای گسترده ایست، ضرورتها و کاربردهای فراوانی دارد ولی کمتر به آن پرداخته   می شود .

 

به اختصار برخی از  فوائد و اثرات برگزاری کلاسهای آموزش تئاتر به کودکان و نوجوانان به عنوان ذیل می با شد:

 

  • ایجاد اعتماد به نفس.
  • ایجاد حرکت و نشاط.
  • ایجاد فهم و درک عمیق از وقایع.
  • پرورش استعدادها.
  • درمان برخی مشکلات رفتاری، نظیر پرخاشگری و گوشه گیری و انزوا.
  • تقویت تخیل صحیح.
  • تقویت حس مسئولیت پذیری.
  • تجربه و تمرین زندگی.
  • پرورش زوایای دید.
  • تقویت بیان و گفتار.
  • پرورش بدن و آمادگیهای جسمانی ( رشد مهارتهای بدنی ).
  • ایجاد خاطره های ماندگار از یک فعالیت گروهی.
  • آشنایی با ادبیات و انواع قصه در رابطه با نمایشنامه، مثل، حکایت، افسانه، داستان و متل.
  • آشنایی باشخصیتهای گوناگون در رابطه با بازیگری نقشهای مختلف مانند شخصیتهای گوناگون انسانی، حیوانی، گیاهی، تخیلی و غیره.
  • آشنایی با « نظم و ترتیب » در رابطه با مراحل مختلف اجرای نمایش.
  • تئاتر بعنوان  وسیله ای برای تخلیۀ هیجانی و عاطفی.
  •  و   .  .  .

 

بسیاری از خانواده ها با کارکرها و ضرورت های آموزشهای تئاتر ناآشنایند . لازم به ذکر است، این عدم آگاهی از آنجا نشأت می گیرد که به مقولۀ تئاتر با کودکان و نوجوانان و هدفهای اصلی آموزشهای آن کمتر پرداخته می شود و جای آموزشهای مفید و ارزندۀ آن برای کودکان و نوجوانان بسیارخالی است، حتی آموزش و پرورش نیز بایستی نسبت به تئاترکه یک روش آموزشی غیر مستقیم و مناسب برای کودکان و نوجوانان است، بیشتر بپردازد. زیرا باور ذهنی اغلب خانواده ها نسبت به وجود و لزوم اینگونه آموزشها شفاف نمی باشد. آنها تئاتر و آموزشهای مربوط به آن را یک برنامۀ کاملاً منفک از آموزش و پرورش می دانند و حتی بر این باورندکه انجام این نوع فعالیتها باعث افت تحصیلی بچّه ها می شود، حال آنکه آموزشهای تئاتر بخصوص در مقطع ابتدایی به کسب سه مهارت مهم چون " خواندن "، " نوشتن " و " حساب کردن " به کودکان یاری  می رساند ( رضا بدلی ، 1366 ) .

 

با در نظرگرفتن تمام موارد فوق، زمانی می توانیم برای کودکان و نوجوانان در زمینۀ تئاتر کار مفیدی انجام دهیم که از حمایت و پشتیبانی والدین برخوردار باشیم و از آنجا که اختیار کودکان و نوجوانان دردست والدینشان است اگر در این راه از جانب آنها یاری نشویم، هر چقدر هم در این زمینه تلاش شود، بدون وجود این حمایت و توجه، پیشرفت خوبی حاصل نخواهد شد.

 

  امید است با ارائه اینگونه آموزشها از طریق آموزشگاههای تخصصی بازیگری ، تئاتر کودک و نوجوان آغازی نوین داشته باشد و شاهد  اثرات مثبت و بارز این نوع آموزشها در زندگی آتی کودکان و نوجوانان باشیم و از جانب خانواده ها نیز حمایتهای لازم بعمل آید.

  

  منابع مورد استفاده:

شفیعی ، ک. ، 1379 – نمایش بازی خلاق ، مؤسسه نشر صالحین

حلیمی ، ع . ، 1370 – نمایش و تربیت ، تربیت

کیانیان ، د . ، 1387 – دریچه ای به تئاتر کودک در ایران ، نمایش

رضا بدلی ، م . ، 1366 – تئاتر کودک از دیدگاه هنر و روانشناسی ، رشد

یزدانی، ی . ،1385 – قصّه بازی و نقش و کاربرد آموزشی – تربیتی آن ، کانون پرورش فکری کودکان